Ο ορισμός του θάρρους και πως ενδυναμώνεται ο ψυχισμός του αθλητή

O Dr. Paul Gavoni είναι ειδικός στις ανθρωπιστικές επιστήμες και συνεργάζεται με διοικητικές ομάδες μεγάλων εταιριών για να τους παρέχει συμβουλές σχετικά με την ανάλυση και την ανάπτυξη συστημάτων διαχείρισης του ανθρωπίνου δυναμικού. Ο Dr. Gavoni είναι επίσης προπονητής μαχητικών αθλημάτων και διακεκριμένος πυγμάχος ενώ είχε κατακτήσει και τα Χρυσά Γάντια στην Φλόριδα το 1998, αγωνιζόμενος στην heavyweight κατηγορία. Διατελεί σύμβουλος και αθλητικός ψυχολόγος πολλών αθλητών και πρωταθλητών του UFC. 

Σε αυτό το άρθρο αναλύει την έννοια του θάρρους στα μαχητικά αθλήματα και παρέχει συμβουλές όσον αφορά το πως μπορεί να εμφυτευθεί και να ενισχυθεί το θάρρος σε έμπειρους και άπειρους μαχητές. 

 

O Cus D’Amato, ο φημισμένος προπονητής του Mike Tyson, κάποτε είπε » Όταν δύο μαχητές αγωνίζονται, αυτό που βλέπετε είναι περισσότερο μάχη μεταξύ της θέλησής τους παρά της ικανότητάς τους και η δυνατότερη θέληση συνήθως υπερνικά την ικανότητα. Η ικανότητα θα υπερισχύσει μόνο όταν είναι τόσο ανώτερη από από την ικανότητα του αντιπάλου, σε σημείο που η θέλησή του δεν θα δοκιμαστεί καθόλου».

Αυτή η δήλωση μας θυμίζει την έννοια του «θάρρους».

Αν κάποιος θέλει να δει μια επίδειξη αληθινού θάρρους, θα πρέπει να παρακολουθήσει αθλήματα όπως το ΜΜΑ.

Θάρρος: Δυναμώνοντας τον ψυχισμό του μαχητή

Τι είναι το θάρρος; 

Πιστεύουμε πως ο μαχητής ΜΜΑ εκπροσωπεί τον ορισμό του θάρρους, ειδικά όταν μιλάμε για έναν μαχητή που έχει φτάσει στο επίπεδο του UFC. Αν είχατε την ευκαιρία να παρακολουθήσετε τον δεύτερο αγώνα μεταξύ του Nate Diaz και του Conor McGregor, τότε θα γίνατε μάρτυρες της προσωποποίησης του θάρρους καθώς οι δύο μαχητές πάσχιζαν να επιβάλουν την θέλησή τους ο ένας στον άλλο. Αλλά τι είναι το θάρρος; Που μπορεί κάποιος να βρει το θάρρος; Είναι ένα χαρακτηριστικό με το οποίο κάποιος γεννιέται; Αν κάποιος επαναλαμβάνει συνέχεια στον εαυτό του: «Νομίζω πως μπορώ να τα καταφέρω», τότε θα μπορέσει να γίνει θαρραλέος; Αν πεις σε κάποιον να γίνει πιο θαρραλέος, θα μπορέσει να το καταφέρει;

To λεξικό ορίζει το θάρρος ως «κουράγιο και αποφασιστικότητα» και ως δύναμη του χαρακτήρα. Το Journal of Personality and Social Psychology ορίζει το θάρρος ως «επιμονή και πάθος για μακροπρόθεσμους στόχους». Αν και αυτό βγάζει νόημα, δεν πιστεύουμε πως καλύπτει πλήρως το φάσμα του θάρρους. Το νόημα του θάρρους ίσως χρειάζεται να αναδιατυπωθεί και η βάση του να εξεταστεί και πάλι.

Αν θέλουμε να το ορίσουμε μέσω της συμπεριφοράς τότε μπορούμε να πούμε πως το θάρρος είναι ένα σύνολο συμπεριφορών που διατηρούνται κάτω από ορισμένες συνθήκες και για μια σχετική χρονική διάρκεια. Το θάρρος είναι άμεσα ανάλογο με την πολυπλοκότητα και την δυσκολία των συνθηκών που χρειάζεται να ξεπεράσει ο αθλητής κατά την διάρκεια μια πρόκλησης ή για να φτάσει στον στόχο του. 

Το θάρρος, όπως το ορίζουμε, μπορεί να αναπτυχθεί συστηματικά ή μπορεί να προκύψει τυχαία σε περίπτωση που ο μαχητής θα βρεθεί σε μια κατάσταση που θα πρέπει «να κολυμπήσει ή να πνιγεί». Καθώς οι μαχητές πετυχαίνουν ή αντέχουν τις δύσκολες συνθήκες, το θάρρος τους δυναμώνει.

Πιστεύουμε πως το θάρρος μπορεί να οριστεί απλά ως ένα αποτέλεσμα που προκύπτει από τον συνδυασμό εννοιών όπως η αυτοπεποίθηση και η αντοχή (η συμπεριφορά που συνεχίζει πέρα από το φυσιολογικό κάτω από δύσκολες συνθήκες και με πολύ μικρή βοήθεια). Αυτός  ορισμός χρειάζεται περαιτέρω έρευνα.

Πως αναπτύσσεται το θάρρος; 

Ας συνδέσουμε την έννοια του θάρρους με τους μαχητές υψηλού επιπέδου του ΜΜΑ. Οι έμπειροι μαχητές ΜΜΑ θα έχουν αναπτύξει αυτοπεποίθηση όλα αυτά τα χρόνια που αγωνίζονται η οποία θα είναι βασισμένη στις πολλές τους νίκες και στις επιτυχίες τους σε αγώνες και ποιοτικά προπονητικά camp. Θα έχουν επίσης ενίσχυση της αυτοπεποίθησής τους από τους υποστηρικτικούς προπονητές τους, από το να βλέπουν άλλους μαχητές να καταφέρνουν επιτυχίες και έχοντας βαθιά συναίσθηση των δικών τους πνευματικών και σωματικών δυνάμεων. Όταν η αυτοπεποίθησή τους ενισχυθεί, τους παρέχει το κίνητρο να αντέξουν, να πετύχουν και να γίνουν καλύτεροι. Με άλλα λόγια οι μαχητές μαθαίνουν να καλοδέχονται την σκληρή ρουτίνα και μάλιστα να γίνονται «Βασιλιάδες της Σκληρής Ρουτίνας» όπως σχολιάζει συχνά ο Daniel Cormier. Έχοντας πει τα παραπάνω, η αυτοπεποίθηση είναι τεράστιο κομμάτι του θάρρους.

Μπορούμε επίσης να πούμε πως το θάρρος μπορεί γίνει ορατό και στο πλαίσιο του αυτοελέγχου αφού έχει εφαρμογή σε μακροπρόθεσμους και βραχυπρόθεσμους στόχους. Το συνεχές κυνήγι των μακροπρόθεσμων στόχων είναι ένα μέτρο του θάρρους αλλά όχι το μοναδικό μέτρο του θάρρους. Τείνουμε να πιστεύουμε πως όσο μεγαλύτερες αντιξοότητες χρειάζεται να αντιμετωπίσει ένας μαχητής για να πετύχει έναν στόχο, τόσο πιο «θαρραλέος» θα πρέπει να θεωρείται ο μαχητής. Επίσης, πιστεύουμε πως οι μαχητές που προσπαθούν να ξεπεράσουν καταστάσεις ακόμα και όταν δεν είναι σίγουροι αν θα το πετύχουν στην ουσία επιδεικνύουν θάρρος. Αν και είναι σωματικά πολύ δύσκολο,από ψυχολογικής απόψεως είναι πιο εύκολο για έναν μαχητή να πιέσει όταν το αποτέλεσμα είναι σίγουρο. Με άλλα λόγια όταν μια κατάσταση δεν είναι αληθινή πρόκληση, τότε είναι περισσότερο θέμα ψυχικής αντοχής παρά θάρρους. 

Οι αντιξοότητες συστήνουν έναν άνθρωπο στον εαυτό του – Albert Einstein

Στην μόρφωση και στα αθλήματα ακολουθούμε τους στόχους μας, ένας εκ των οποίων είναι το να βοηθάμε τους γύρω μας να φτάσουν στους προσωπικούς τους στόχους. Με αυτόν τον τρόπο, παρατηρούμε και εξετάζουμε συνεχώς την πρόοδο γύρω μας και ψάχνουμε τρόπους να την επιτύχουμε. Μέσω των αλληλεπιδράσεών μας σε διάφορα πεδία, παρατηρούμε αυτό που αντιλαμβανόμαστε σαν θάρρος να παρουσιάζεται σε διάφορες μορφές και σχήματα.

Σαν επαγγελματίας προπονητής ΜΜΑ και πυγμαχίας αλλά και ως αθλητικός ψυχολόγος βλέπω το θάρρος να εμφανίζεται πολλές φορές κατά την διάρκεια ενός προπονητικού camp καθώς βλέπω έμπειρους αθλητές, οι οποίοι ενώ βρίσκονται σε δύσκολες καταστάσεις, να μοχθούν και τελικά μπλοκάρουν απόπειρες για submission από τους συναθλητές τους. Εν αντιθέσει, βλέπω λιγότερο ικανούς ή λιγότερο έμπειρους μαχητές να βρίσκονται στην ίδια θέση αλλά όταν ζοριστούν λίγο να τα παρατούν με συνοπτικές διαδικασίες και να κάνουν tap. Οι λιγότερο έμπειροι αθλητές ίσως βρίσκονται στις αρχικές φάσεις της ανάπτυξης τους θάρρους. 

Υποδείξεις για προπονητές

Πως μπορούν οι προπονητές να βοηθήσουν την ενίσχυση του θάρρους ενός μαχητή; Οι έξυπνοι προπονητές θα πρέπει να ψάχνουν τρόπους να προσθέσουν θάρρος στους μαχητές τους και όχι να τους πετάνε σε βαθιά νερά για να δουν αν είναι θαρραλέοι. Οι μαχητές όλων των επιπέδων οι οποίοι διδάσκονται το πως να μπορέσουν να πετύχουν σημαντικούς στόχους, θα αναπτύξουν περισσότερη αυτοπεποίθηση. Όπως αναφέραμε, η αυτοπεποίθηση είναι ένα βασικό στοιχείο του θάρρους. Όταν οι στόχοι επιτυγχάνονται, η αυτοπεποίθηση ανεβαίνει.

Σε προπονητικά camp, το θάρρος γίνεται ορατό καθώς «όταν η συνέχεια γίνεται ζόρικη, οι ζόρικοι συνεχίζουν». Ο άπειρος αθλητής που κάποια στιγμή έκανε tap γρήγορα όταν βρέθηκε σε δύσκολη θέση, τώρα μάχεται λίγο πιο σκληρά και για λίγο περισσότερη ώρα όταν καταφέρει να βγει έστω και μια φορά από την μειονεκτική θέση και αποφύγει την υποταγή. Αυτό είναι το θάρρος στην πράξη. Όταν ο αθλητής βλέπει πως αν προσπαθήσει περισσότερο θα ανταμειφθεί, τότε το θάρρος του ενισχύεται.

Έχετε στο νου σας πως οι εμπειρίες δεν κερδίζονται μόνο στους αγώνες αλλά και μέσω ποιοτικών προπονητικών camp και των σωστών οδηγιών που λαμβάνει ο αθλητής από τους προπονητές του. Επιπρόσθετα, ο μαχητής που προπονεί την ψυχολογία του για να δυναμώσει το μυαλό του μέσω ασκήσεων οπτικοποίησης των στόχων του, θα αναπτύξει το θάρρος του.

Ένα παράδειγμα είναι η Ronda Rousey η οποία έχασε με σοκαριστικό τρόπο από την Holm. Ο αντίκτυπος της ήττας της στην ψυχολογία της ουσιαστικά αποτέλεσε το μέτρο του θάρρους της. Με εύστοχες συμβουλές και σωστές εμπειρίες κατά την διάρκεια της προπόνησής της ίσως το θάρρος της να είχε ανακάμψει.

Η Rousey χρειαζόταν να χτίσει και πάλι την αυτοπεποίθησή της. Στην συνέχεια θα έπρεπε σταδιακά να ωθείται προς πιο δύσκολες καταστάσεις κατά την διάρκεια της προπόνησης ώστε να αναπτύξει το θάρρος της. Οι πιο δύσκολες καταστάσεις στην προπόνηση δεν ήρθαν και έτσι ανέπτυξε μια λανθασμένη αυτοπεποίθηση αντί να αναπτύξει θάρρος.

Η Μέθοδος Ανάπτυξης Θάρρους

Το πιο σημαντικό σε αυτό το σημείο είναι να καθορίσουμε το πως μπορούμε να χτίσουμε την ικανότητα ενός αθλητή να υπερνικά τις δυσκολίες κάτω από διάφορες συνθήκες. Για αυτόν τον λόγο, οφείλουμε να συγκεντρωθούμε περισσότερο στο πως να βοηθήσουμε τους αθλητές να χτίσουν την αυτοπεποίθησή τους και τον αυτοέλεγχό τους καθώς εκπληρώνουν στόχους που ριζώνουν στην επιστήμη της ανθρώπινης συμπεριφοράς.

Υπάρχουν 4 στοιχεία στην ανάπτυξη του θάρρους.

  1. Επισήμανση της συμπεριφοράς του αθλητή όσον αφορά το τι πρέπει να κάνει για να πετύχει το αποτέλεσμα που θέλει.
  2. Συλλογή στοιχείων και επίδειξη των στοιχείων στον αθλητή έτσι ώστε να καταλάβει που βρίσκεται σε σχέση με το σημείο που θέλει να φτάσει. 
  3. Εποικοδομητική κριτική  για να μπορέσει ο αθλητής να καταλαβαίνει το αν κινείται προς τον στόχο του. 
  4. Ενίσχυση του αθλητή με θετικές εμπειρίες έτσι ώστε να αναπτύξει τα κίνητρά του και να ωθηθεί προς τον στόχο του. 

Παρακάτω βλέπουμε τον οδηγό προπόνησης των αθλητών, ο οποίος έχει ως σκοπό την αύξηση της απόδοσης και την ανάπτυξη του θάρρους.

  1. Νέες ικανότητες: Το να πετάξεις έναν αθλητή στο κλουβί και να περιμένεις να χρησιμοποιήσει μια τεχνική είναι αντιπαραγωγικό. Κάτω από συνθήκες όπου οι μαχητές μαθαίνουν νέες ικανότητες, οι προπονητές θα πρέπει να δημιουργούν ρουτίνες που επιτρέπουν την ασφαλή εξάσκηση των ικανοτήτων. Αυτές περιλαμβάνουν την προπόνηση στον σάκο, τους στόχους, την σκιαμαχία και άλλα drill που δεν περιλαμβάνουν επαφή. Όταν ένας αθλητής αναπτύσσει νέες ικανότητες είναι σημαντικό να το κάνει μέσω της επανάληψης έτσι ώστε να χτίσει σωστή ροή.
  2. Αναπτυσσόμενες ικανότητες: Κάτω υπό συνθήκες στις οποίες οι αθλητές επιδεικνύουν αναπτυσσόμενες ικανότητες σε σχέση με μια στοχευμένη ικανότητα, οι προπονητές θα πρέπει να δημιουργούν ρουτίνες που περιλαμβάνουν χαμηλής έντασης σπάρρινγκ για να επιτρέψουν την περαιτέρω ενίσχυσή τους. Αν για παράδειγμα ένας προπονητής διδάσκει τον συνδυασμό αριστερό κροσέ-δεξί uppercut και δει πως ο μαχητής έχει αρχίσει να έχει επάρκεια στην εκτέλεση του συνδυασμού, τότε θα πρέπει να βάλει τον αθλητή να πραγματοποιήσει τον συνδυασμό αυτό κατά την διάρκεια ενός σπάρρινγκ χαμηλής έντασης. Με αυτόν τον τρόπο προσομοιώνεται η αληθινή μάχη και ο αθλητής νιώθει πως αυτά που διδάσκεται πετυχαίνουν.
  3. Η τελειοποίηση των ικανοτήτων: Ο υπέρτατος στόχος είναι ο εφοδιασμός των αθλητών με ικανότητες που μπορούν να χρησιμοποιηθούν κατά την διάρκεια του σπάρρινγκ και του αγώνα. Όταν οι μαχητές μπορέσουν να εκτελέσουν έναν συνδυασμό τέλεια, τότε οι προπονητές θα πρέπει να προσθέτουν και άλλα στοιχεία στον συνδυασμό, με σκοπό ουσιαστικά να τελειοποιήσουν σε ακόμα μεγαλύτερο βαθμό την βάση του.

Όσο οι αθλητές αποδίδουν καλύτερα, τόσο πιο πολύ θα πρέπει να ενισχύεται ο ανταγωνισμός και η δυσκολία στην προπόνηση. Όταν οι αθλητές βιώνουν την επιτυχία τότε το θάρρος τους αναπτύσσεται. Όσο γίνονται πιο θαρραλέοι, τόσο περισσότερη πιθανότητα έχουν να κερδίσουν!

 

*Περισσότερα για τον Δρ. Paul Gavoni στην σελίδα του στο Linkedin ΕΔΩ.